Object van de Maand: De platenspeler

Januari 2021 – Gelukkig nieuwjaar! Ook in 2021 zetten we de rubriek Object van de Maand voort, om de vele bijzondere collectiestukken van het museum in de schijnwerpers te zetten. Het nieuwe jaar trappen we swingend af met de Philips-platenspeler. Het museum heeft twee oude Philips-platenspelers in zijn collectie. Eén daarvan, de nog werkende AG4250, heeft nu een bijzondere plek in de tentoonstelling We built this city on Rock and Roll.

Philips AG4250
De Philips AG4250 is een zogeheten koffergrammofoon uit 1965 waarbij de luidspreker in het deksel zit. De draaisnelheid kan worden ingesteld met een hendeltje rechts op de grammofoon. Voorop zitten de volume- en toonregelaars, evenals een controlelampje. Met deze platenspeler kun je verschillende snelheden draaien: 16, 33, 45 en 78 toeren. Dat aantal toeren staat voor het aantal omwentelingen per minuut. Vanaf de jaren 50 werden de 33 en 45 toerenplaten het populairst. De 33 toerenplaat heeft een diameter van ongeveer 25 centimeter en wordt in het Engels de Long Player genoemd, oftewel LP, en elpee in het Nederlands. Daarop past op voor- en achterzijde in totaal ongeveer een half uur muziek. De kleinere 45 toerenplaat heeft een doorsnede van zo’n 17,5 cm. Daarop passen in totaal twee à drie nummers; aan elke zijde één. In het Engels: a single number Daarom worden deze 45 toerenplaatjes singletjes genoemd. Deze twee formaten waren wereldwijd veruit de populairste.

Philips 22GF332
Het tweede model uit de collectie van het museum is een zogeheten buizengrammofoon uit 1966. Deze speler, getiteld de Philips 22GF332, is wederom een grammofoon met een ingebouwde versterker en luidspreker in het deksel. Belangrijk verschil met de Philips AG4250 is dat dit model wordt aangedreven door buizen. Als gevolg van deze techniek moet de platenspeler bij het aanzetten eerst even opwarmen voordat hij kan draaien, waardoor het enkele seconden duurt voordat de plaat kan worden afgespeeld. De draaisnelheid (hier wederom 33, 45 of 78 toeren) wordt ingesteld met het knopje rechts op het dek. Het volume en de toon worden ingesteld met de knopjes voorop. Beide platenspelers zijn minimalistisch en strak vormgegeven met weinig opsmuk en het Philipsbeeldmerk goed zichtbaar voorop. Er is bescheiden gebruikgemaakt van kleur: de platenspelers zijn merendeels zwart, grijs en (crème)wit, waarbij rood is gebruikt als signaalkleur om het merk in het oog te laten springen.

Romantische ervaring
‘There’s no romance in singing about an Ipod’, zei rockmuzikant Jack White (van de band The White Stripes) in een interview met de BBC in 2012. Platenspelers en LP’s zijn ondanks de vele technologische innovaties van de laatste decennia, zoals cassettebandjes, cd’s en mp3-spelers, nog steeds populair. Ze beleven de laatste jaren zelfs een hernieuwde populariteit, onder meer onder jongeren. Geluidspuristen zweren erbij en de handeling van het opleggen van de plaat en het plaatsen van de naald is een romantische ervaring waaraan het afspelen van een liedje via Spotify niet kan tippen. Een van de vrijwilligers bij het Van Eesteren Museum, die sinds de oprichting bij het museum is betrokken, Alfred Zwaab, is enthousiast verzamelaar en restaurateur van retro-audioapparatuur. Dankzij hem werken beide platenspelers uit de museumcollectie nog steeds.

Bezoek de museumwoning
Wilt u beide platenspelers met eigen ogen zien? Of zelfs een plaatje draaien? Dat kan! De platenspeler Philips AG4250 maakt deel uit van de expositie We built this city on Rock and Roll die nu te zien is in het Van Eesteren Museum. De andere platenspeler, de Philips 22GF332, is tijdens een bezoek aan onze Van Eesteren Museumwoning te zien, elke donderdag t/m zondag, van 14.30-16.00 uur. Onder leiding van een gids bezoekt u de jaren 50 woning en zijn collectiestukken.

Kijk hier voor eer informatie over een bezoek aan de woning en kom alle bijzondere objecten daar zelf bekijken. Of lees hier meer over de museumwoning.

Alle andere Objecten van de Maand zijn hier terug te lezen.

Auteur: Lisa Hardon, coördinator Van Eesteren Museumwoning en auteur van Zakka Stories.


Uitgelicht



van Eesteren Museum