Object van de Maand: Combinaire 1001: flexibele wandmeubels van Pilastro

Juni 2020 – In het voorjaar van 2020 is thuiswerken ineens de norm geworden. In allerijl improviseren we werkplekken thuis: slaapkamers worden uitgerust met een opklapbureau, boeken dienen als laptopstandaards en de keukenstoel doet dienst als bureaustoel. Meer dan ooit ervaren we de mogelijkheden van een flexibel interieur, net als in de jaren 50 van de vorige eeuw. Om alle thuis-en flexwerkers wat inspiratie uit het verleden te geven, is deze maand het Combinaire wandsysteem van Pilastro het Van Eesteren Museum Object van de Maand.

1001 mogelijkheden
In de jaren 50 van de vorige eeuw was de flexibel in te richten ruimte het summum van een goede leefomgeving. Stichting Goed Wonen schetste de kaders voor het interieur van de wederopbouw dat licht, lucht en ruimte moest uitstralen. Dat betekende grote raampartijen, meubels van nieuwe materialen als plaat- of draadstaal, slanke poten onder tafel of bank en het gebruik van wandsystemen voor efficiënt gebruik van de ruimte. Veel mensen kennen het houten wandmeubilair van Pastoe of de draadstalen hangkasten van Tomado. Maar minstens zo aangeprezen door Goed Wonen werd het modulaire systeem van het Amsterdamse bedrijf Pilastro. Onder het motto: ‘Genoeglijke wandrekken met 1001 mogelijkheden’ werd voor het door Tjerk Reijenga ontworpen systeem flink veel reclame gemaakt. Zijn lichte en modulaire ontwerpen pasten helemaal in de moderne tijdgeest van die tijd.

Naar eigen inzicht combineren
In 1955 ontwierp de jonge relatief onbekende Tjerk Reijenga het modulaire systeem Pilastro Combinaire 1001. Het systeem bestond uit een set gestandaardiseerde elementen die je naar eigen inzicht kon combineren. Industriële strips dienden voor de bevestiging aan de muur, waar door middel van zwarte haken de metalen planken in konden worden gehangen. De planken werden in verschillende lengtes uitgevoerd, maar altijd in de kleuren wit, zwart, grijs, rood, blauw en geel.

Naast planken kon een kastje, lamp, tijdschriftenrek of bureau aan het systeem worden toegevoegd. Door het bureau onderdeel te maken van het wandmeubel, maakte je efficiënt gebruik van de ruimte en creëerde je lucht in de kamer. Op deze manier is ook het wandsysteem in de Museumwoning ingericht. In het boek Ik Kan Wonen wordt deze manier ook verkozen boven het los geplaatste bureau: ‘het apart geplaatste bureau neemt meer ruimte in dan wanneer dit opgenomen wordt in een eventueel te maken boekenstellage of betimmering’(Johan Niegeman, p 106). Bijzonder aan dit Pilastrobureau is de eenvoud van het ontwerp met twee lades. Het bureau is op te hangen op iedere gewenste hoogte, maar de leveranciers gaven een advieshoogte van 77 cm aan.

Kleurrijk en industrieel 
Pilastro was een Amsterdams bedrijf dat het Goed-Wonenkeurmerk droeg. Het systeem werd verkocht bij De Bijenkorf, in de eigen showroom van Pilastro aan de Prinsengracht in Amsterdam en in de Goed-Wonenwinkels in het land. Ontwerper Tjerk Reijenga werd het meest bekend door zijn minimalistische ontwerpen in de jaren 50 en 60 voor Pilastro, waar hij samenwerkte met andere beroemde ontwerpers uit die tijd als Coen de Vries, Friso Kramer en Dirk van Sliedregt.

Steeds terugkerend in zijn werk is de fascinatie voor industriële materialen als metaal(draad), waarmee hij constructies maakt vanuit een minimalistische insteek met kleurrijke invulling. Hoewel Reijenga in die tijd veel slimme systemen ontwierp die iconisch zijn geworden, waaronder kapstokken en de Pilastro wandsystemen, is hij nooit echt beroemd geworden. In de Museumwoning van het Van Eesteren Museum neemt het door hem ontworpen wandmeubel een prominente plek in, zodat dit type wandrek en het gedachtegoed van Pilastro en Reijenga bewaard blijven voor de toekomst.

Schenking
Het Pilastro wandmeubel in de woning was bij de opening van de woning in 2012 bijna geheel compleet, enkel de originele metalen muur strips ontbraken. Het wandmeubel is destijds gemonteerd met – ook oude – strips van een ander wandsysteem. Dat die vervangen moest worden, stond als een paal boven water en al een tijd op de prioriteitenlijst van het museum. Dankzij een bijzondere schenking aan het einde van 2019 werd dit mogelijk. De schenker doneerde een compleet en origineel Pilastro systeem inclusief de strips, alles in uitstekende staat, dat recent in zijn geheel in de woning is gemonteerd. Daardoor is het wandmeubel nu in hernieuwde staat te bezichtigen en kan het flexwerken anno 1950 weer geheel in originele vorm worden ervaren. Aan u de vraag hoe de modulaire werkplek van toen zich verhoudt tot uw (al dan niet geïmproviseerde) werkplek van nu.

Bezoek de museumwoning
Wilt u het Pilastro wandrek met flexibel bureau zelf komen bekijken? Dat kan! Tijdens een bezoek aan onze Van Eesteren Museumwoning, elke donderdag t/m zondag, van 14.30 – 16.00 uur. Onder leiding van een gids bezoekt u de jaren 50 woning en zijn collectiestukken, waaronder dit illustere wandrek. Kijk hier voor meer informatie over een bezoek aan de woning en kom alle bijzondere objecten er zelf bekijken.
Of lees hier meer over de museumwoning.

Auteur: Lisa Hardon, coördinator Van Eesteren Museumwoning en auteur van Zakka Stories.

 

Lees hier over alle andere Objecten van de Maand.


Uitgelicht

Verkoop Tussen Kunst & Vintage. Vrijwilliger Jennifer toont telefoon. Foto: Anna Ietswaart.


van Eesteren Museum