Object van de Maand: De Ploeg-gordijnen

De dagen worden weer korter en de tijd breekt aan om het in huis gezellig te maken. Dat betekent: kaarsen op tafel en gordijnen toe. In de museumwoning doen we dat uiteraard geheel in stijl met gordijnen van Weverij De Ploeg, de beroemde weverij uit Bergeijk. Achter deze ogenschijnlijk gewone lappen stof schuilt een groter ideaal en daarom zijn de gordijnen in november het Object van de Maand.

Weverij De Ploeg werd in 1923 opgericht als een coöperatie door een groep idealisten met maatschappijkritische, anarchistische en antikapitalistische opvattingen. Die grondlegging maakte van De Ploeg een organisatie die zich onderscheidde van andere weverijen, waar vooral hoge productie en omzet de drijfveer van de bedrijfsvoering waren. Voor De Ploeg echter stond het ideaal centraal: het opvoeden van de werknemers en het creëren van gemeenschapszin in een omgeving die schoonheid predikte, met als doel ‘goede’ burgers neer te zetten. De Ploeg begon met het weven van huishoudtextiel, zoals theedoeken, later werd het assortiment uitgebreid met gordijnstoffen, meubelstoffen en ook textiel voor kleding. De merknaam Ploegstoffen vergaarde in rap tempo nationaal en internationaal bekendheid, dankzij de kwaliteit, de eigentijdsheid en het artistieke ontwerp.

Voor de aansprekende dessins die De Ploeg kenmerken, werd gewerkt met verschillende (freelance) ontwerpers, zoals Gerrit Adriaans en Jo Köhler. De stoffen kregen echter nooit een signatuur: wie welke stof ontwerpt wordt niet geregistreerd, want persoonsnamen zijn voor De Ploeg niet relevant – geheel in lijn met het idealistische gedachtegoed van de coöperatie waarin het individu het grotere geheel dient. Naast de freelancers en vaste ontwerpers, zoals Nico Daalder, die bijna veertig jaar huisontwerper was bij De Ploeg, worden rond 1960 enkele andere textielontwerpers in dienst genomen, waaronder Johan van Loon, Hetty Coster en Ulf Moritz.

De Ploeg werd al direct bij de oprichting bekend vanwege de hoge kwaliteit materiaal. Ook het kleurenpallet en de dessins pasten precies binnen het tijdsbeeld: aanvankelijk waren dat eenvoudig ogende geweven streeppatronen, later komen daar gedrukte dessins bij. Als een van de eerste textielbedrijven produceerde De Ploeg zowel gordijn- als meubelstoffen, met als resultaat dat men een interieur kon samenstellen waarbij de gordijnen en de meubels op elkaar waren afgestemd: toen uniek. Grote meubelmerken als Gispen, Pastoe en Artifort werden vaste afnemers van Ploegstoffen. Ook ’t Spectrum was vaste partner van De Ploeg. Beide bedrijven waren nauw verbonden, en samen gehuisvest in een bijzonder fabriekspand dat in 1958 door architect Gerrit Rietveld was ontworpen. Mede door dit bijzondere gebouw werd het Brabantse dorp Bergeijk een belangrijke plek voor de naoorlogse modernistische ontwerpvisie van de Stichting Goed Wonen. Martin Visser, hoofdontwerper bij ’t Spectrum, en zijn vrouw Joke van der Heyden, die enige tijd ontwierp voor De Ploeg, woonden in Bergeijk en vormden een belangrijke spil in dit netwerk. De slaapbank BR02 van Martin Visser, Object van de Maand oktober, werd bijna letterlijk het perfecte huwelijk tussen beiden bedrijven.

Het idealisme van weverij De Ploeg maakte het bedrijf enig in zijn soort. Hier stonden omzet en productie niet voorop, maar waren goede werkomstandigheden en educatie voor de werknemers minstens zo belangrijk. Die insteek kon door de jaren heen helaas niet behouden blijven. Inmiddels is De Ploeg geen coöperatie meer, maar een zelfstandig bedrijf. Maar dat is zeker geen slecht nieuws, want De Ploeg staat nog steeds bekend om zijn kwaliteitsstoffen.

De gordijnen in de Van Eesteren Museumwoning werden bij de totstandkoming en inrichting van de woning aan het museum gedoneerd. Ze hangen in de woonkamer, eetkamer en keuken en zijn gemaakt van Ploegstoffen, maar de ontwerper ervan is – geheel in lijn met de overtuiging van De Ploeg – nog steeds onbekend. We zouden er graag meer over leren. Weet u meer over de patronen en wie de ontwerper was? Laat het ons weten via info@vaneesterenmuseum.nl.

Bezoek de museumwoning
Wilt u onze De Ploeg-gordijnen met eigen ogen zien? Dat kan! Tijdens een bezoek aan onze Van Eesteren Museumwoning, elke donderdag t/m zondag, van 14.30 – 16.00 uur. Onder leiding van een gids bezoekt u de jaren 50 woning en zijn collectiestukken, waaronder deze bijzondere gordijnen. Kijk hier voor meer informatie over een bezoek aan de woning en kom alle bijzondere objecten daar zelf bekijken. Of lees hier meer over de museumwoning.

Alle andere Objecten van de Maand zijn hier terug te lezen.

Auteur: Lisa Hardon, coördinator Van Eesteren Museumwoning en auteur van Zakka Stories.


Uitgelicht



van Eesteren Museum