Object van de Maand: Mosaservies

September 2020 – In de bar van het Van Eesteren Museum is een bijzondere collectie Mosaservies uitgestald. Deze collectie werd in 2018 aan het museum geschonken door de verzamelaars Kees Slegt en Ingeborg Kurpershoek. Anna Ietswaart schreef een artikel bij die collectie op basis van de persoonlijke verhalen van beide verzamelaars. Om het servies en het verhaal erachter opnieuw in de schijnwerpers te zetten, is het Object van de Maand deze keer: het Mosaservies.

Verzamelwoede
Kees Slegt kreeg de liefde voor de door Stichting Goed Wonen goedgekeurde serviezen van Fris Edam en Mosa met de paplepel ingegoten door zijn moeder. Haar goede oog voor kwaliteit en waardering voor het Dutch design van die tijd, wakkerde ook bij Slegt de liefde voor mooie dingen aan. Samen met zijn partner Ingeborg Kurpershoek startte ze een eigen verzameling serviesgoed. Het servies van de firma Koninklijke Mosa uit Maastricht bepaalt een belangrijk deel van die verzameling.

Mosa: porselein
De firma Mosa werd in 1883 opgericht door Louis Regout, een van de broers van de familie Regout. Die familie Regout bezat sinds 1836 de grootste keramiekfabriek van Maastricht genaamd Regout/Sphinx. Maar door een ruzie stapte Louis Regout uit het familiebedrijf om in 1883 vrijwel naast de deur een concurrerende fabriek te beginnen: de Mosa-fabriek. Zo kreeg Maastricht twee fabrieken die zich specialiseerden in het vervaardigen van serviesgoed, met een belangrijk verschil: waar Regout/Sphinx zich specialiseerde in keramiek, richtte Mosa zich op porselein.

Moderne vormgeving
Met de porseleinen serviezen bediende Mosa een hoger segment van de markt dan Regout/Sphinx. Maar waar rijk gedecoreerd ‘bloemetjes’-porselein in de eerste helft van de 20e eeuw nog populair was, veranderde de smaak – mede door Stichting Goed Wonen – na de Tweede Wereldoorlog. Om het onderscheidend vermogen te blijven ontwikkelen en verrassend te zijn in het aanbod aan artikelen, startte Mosa vanaf 1947 een samenwerking met de Maastrichtse kunstschilder, keramist en industrieel ontwerper Edmond Bellefroid. Edmond Bellefroid had bij Regout/Sphinx de ontwerpen al naar een hoger plan getild met meer dan dertig serviezen in diverse stijlen. Dat inspireerde Mosa om ook een samenwerking met de ontwerper te starten en het porselein op een nieuwe manier op de kaart te zetten. Het servies Wilma, dat in 1954 op de markt kwam, bleek een schot in de roos. Bellefroid won er voor Mosa op de toonaangevende design-en architectuurmanifestatie Triënnale van Milaan van 1954 zelfs een gouden medaille mee.

‘Elke fabriek wil nieuwe ontwerpen brengen, elke ontwerper wil origineel zijn, maar men loopt het gevaar het werkelijk belangrijke te verwaarlozen. De nieuwe vormgeving moet op de eerste plaats praktisch zijn; degelijkheid van materiaal en uitgebalanceerde eenvoud van vorm.’ – Edmond Bellefroid

Tijdloos ontwerp
‘Dankzij de Marshallhulp na de oorlog kon ook de productie van eenvoudig maar kwalitatief porseleinen serviesgoed worden opgeschroefd. Zolang het maar ongedecoreerd was, zo ver reikte de macht van Goed Wonen wel’, aldus Ingeborg Kurpershoek. Voor de Stichting Goed Wonen ging goede vormgeving namelijk om simpele, strakke en lichte lijnen zonder frivoliteit. Dat Bellefroid met het servies Wilma een porseleinen servies ontwierp zonder decoratie, was in die tijd bijzonder. Door de vorm van het servies centraal te stellen en er geen decoratie aan toe te voegen, creëerde Bellefroid een tijdloos ontwerp dat ook nu nog populair is bij verzamelaars.

‘De vorm van de handvatten en de tuit bijvoorbeeld, die zijn zo ontzettend prachtig! En dan de koffie- en theepotten. Zo extreem, zo hoog en zo perfect. Dit is toch de Citroën DS onder het serviesgoed?’ – Kees Slegt

Ontzamelen
Door een verhuizing naar een kleinere woning, moesten Slegt en Kurpershoek gaan ‘ontzamelen’. Slegt: ‘Alles van de collectie Frisservies is naar het museum in Edam gegaan: vierentwintig dozen. En het Mosaservies – zes dozen – naar het Van Eesteren Museum.’ Dat deel van de collectie bestaat voor een groot deel uit Wilmaserviezen, maar ook uit het St. Maartenservies – eveneens een ontwerp van Bellefroid. Een enkel theepotje heeft het verzamelaarskoppel zelf gehouden. Slegt: ‘Het blijft een genoegen om hier thee uit te schenken.’

Bezoek de museumwoning
Wilt u het prijswinnende Mosaservies Wilma zelf komen bekijken? Dat kan! Tijdens een bezoek aan onze Van Eesteren Museumwoning, elke donderdag t/m zondag, van 14.30 – 16.00 uur. Onder leiding van een gids bezoekt u de jaren 50 woning en zijn collectiestukken, waaronder dit bijzondere servies. Kijk hier voor meer informatie over een bezoek aan de woning en kom alle bijzondere objecten er zelf bekijken. Hier lees je meer over de museumwoning.

Alle andere Objecten van de Maand zijn hier terug te lezen.

Auteur: Lisa Hardon, coördinator Van Eesteren Museumwoning en auteur van Zakka Stories.

NB. Dit artikel is tot stand gekomen dankzij Anna Ietswaart en een bewerking van een artikel dat zij eerder over het Frisservies en het Mosaservies van Kees Slegt en Ingeborg Kurpershoek schreef. In augustus 2020 was de Friscollectie het Object van de Maand. Het originele artikel van Ietswaart, inclusief het interview met Kees Slegt, is geprint te lezen in het museumcafé van het Van Eesteren Museum, in het Van Eesteren Paviljoen.


Uitgelicht

Verkoop Tussen Kunst & Vintage. Vrijwilliger Jennifer toont telefoon. Foto: Anna Ietswaart.


van Eesteren Museum