Van atelierwoningen tot broedplaatsen

Amsterdam heeft altijd veel kunstenaars getrokken. En allen stelden zichzelf de vraag: waar moet ik werken? Deze zoektocht naar een werkruimte is van alle tijden. Nog altijd is er een grote vraag naar goede en betaalbare ateliers. In het kader van de Open Broedplaatsendagen besteedt het Van Eesteren Museum met het Van Eesterengesprek #35: ‘Van atelierwoningen tot broedplaatsen’ aandacht aan creatieve werk- en woonruimte in de wijken, toen en nu.

Atelierwoningen
Ateliers waren eeuwenlang alleen weggelegd voor de ‘happy few’, de rest moest het doen met een hoek in de slaapkamer of donkere zolders. In de jaren ’30 kwam hier verandering in met het eerste atelierwoningencomplex in Nederland, in 1934 ontworpen door de architecten Zanstra, Giesen en Sijmons. De 32 atelierwoningen aan de Zomerdijkstraat in Amsterdam-Zuid waren voor die tijd een uniek project. In deze periode ontwierp stedenbouwkundige Cornelis Van Eesteren het Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam; de blauwdruk voor de Westelijke Tuinsteden. In deze tuinsteden, vanaf de jaren ’50 gebouwd, wilde Van Eesteren een evenwichtige bevolkingsopbouw. Kunstenaars hoorden erbij, en gaven de buurten meer reuring. Vanaf de jaren ‘60 werden nieuwbouwcomplexen standaard voorzien van enige atelierwoningen met een redelijke huur. In een deel van Osdorp gebeurde dat op bijna elke hoek. In Geuzenveld staat in de Van Karnebeekstraat een mooi voorbeeld van een rijtje atelierwoningen, ontworpen door Van Tijen, Boom en Posno.

De toekomst van beide ateliercomplexen is onzeker. We zullen hier tijdens het Van Eesterengesprek aandacht aan besteden, bewoners van de atelierwoningen vertellen hun verhaal. Kunstenares Wera van den Berg, inmiddels oudste en eerste bewoonster, kan zich de beginjaren aan de Van Karnebeekstraat nog levendig herinneren. ‘De zwarte limousines met Japanners met fototoestellen kwamen geregeld voorbij om dit prachtige pand te bewonderen’. Inmiddels is het wachten op de nodige renovatie van dit gemeentelijk monument (zie artikel links). Aan de Zomerdijkstraat hebben veel bekende kunstenaars gewoond en gewerkt, onder wie Jan Wolkers, die hier Turks Fruit schreef. De zittende huurders van de Zomerdijkstraat trekken nu aan de noodklok omdat de atelierwoningen worden verkocht en zo een einde komt aan een traditie. Het besluit staat volgens hen haaks op de ambities en het beleid van de gemeente, die kunstenaars juist jarenlang ondersteunde met ateliers en broedplaatsen vanuit een geloof in de ‘creatieve stad’.

Broedplaatsen en sloopwoningen
Naast de oorspronkelijke atelierwoningen kent Stadsdeel Nieuw-West de meeste broedplaatsen van heel Amsterdam. Deze creatieve bedrijfsverzamelgebouwen hebben de afgelopen paar jaren een invulling gegeven aan leegstaande gebouwen. Een voorbeeld is Broedplaats De Vlugt in Slotermeer, waarin het Van Eesteren Museum is gevestigd. Tijdens het Van Eesterengesprek zal Jaap Draaisma, directeur van broedplaatsverhuurder Urban Resort, het verhaal over de oprichting van deze stichting vertellen. Ook in sloopwoningen worden steeds vaker tijdelijke artistieke en buurtgerichte projecten gestart. Johanna de Schipper van LOCKWOOD zal vertellen over het project dat een nieuwe invulling geeft aan portieketageflats in Osdorp en zo voor meer reuring zorgt in de wijk. Zoals Van Eesteren het had bedoeld?

Datum: donderdag 25 september
Tijd: 20.00-21.30 uur, inloop vanaf 19.30 uur
Locatie: Burgemeester de Vlugtlaan 125, in de gymzaal van Broedplaats de Vlugt
Kosten: € 5,00, via onderstaande link verkrijgbaar of aan de zaal (let op contant betalen i.v.m. andere locatie)

Koop tickets

Open Broedplaatsendagen in Nieuw-West
Ontdek de bruisende broedplaatsen buiten de Ring! Dit najaar openen maar liefst 11 broedplaatsen in Nieuw-West hun deuren voor het publiek. In de weekenden van 27 september tot en met 12 oktober kunnen bezoekers genieten van inspirerende exposities, rondleidingen, voorstellingen, films, workshops, live muziek en gezellige pop-up cafés. Het Van Eesteren Museum doet 3, 4 en 5 oktober mee met op zaterdag en zondag om 16:00 uur de rondleiding door De Vlugt ‘Van huishoudschool tot creatieve broedplaats’, i.s.m. Urban Resort. Zie voor meer informatie,  de agenda.


Rondleiding door Broedplaats De Vlugt. Foto (c) Thomas Lenden.Atelier De Vlugt. Foto: Victorien Koningsberger.LOCKWOODGymzaal De Vlugt. Foto: Victorien Koningsberger.Atelierwoningen Van Karnebeekstraat. Foto: Stadsarchief Amsterdam.
"Paleisjes met mos aan de muur'. Het Parool, april 2013.

“Paleisjes met mos aan de muur’. Het Parool, april 2013.

Uitgelicht

Vaartocht Van Eesteren Museum door Amsterdam Nieuw-West. Foto: Marjori Hong (www.gefladder.nl).Verkoop Tussen Kunst & Vintage. Vrijwilliger Jennifer toont telefoon. Foto: Anna Ietswaart.


van Eesteren Museum