Verslag: Fietstocht Sloterplas – Historie van een stadspark

Afgelopen weekend mocht er weer gefietst worden en dit maal rond de Sloterplas. Met gidsen Pieter van Boekschoten en Fanny Ramp begon een mooie tocht langs de mooiste verhalen van de Sloterplas, waarbij in het bijzonder werd stilgestaan bij het ideaal van Cornelis van Eesteren dat een stad groen moet zijn.

De tocht start met enige uitleg in Paviljoen van Eesteren aan de hand van een kaart. Pieter vertelt dat er in de Middeleeuwen een veenstroompje liep op de plek waar nu de Sloterplas ligt. Door ontgraving voor turf en verhoging van de omgeving werd het water steeds groter. In de 17de eeuw werd het Slotermeer ingepolderd.

De Sloterplas ontgraven
Bij de aanleg van het Amsterdams Uitbreidingsplan (AUP) werd bedacht dat wonen in het groen voor de bewoners erg prettig was en daarom zou er een park worden aangelegd om de Sloterplas die voor die gelegenheid zou worden uitgegraven. Uiteindelijk werd de plas veel dieper uitgegraven dan voorzien, omdat het zand op grote diepte (tot wel 39m!) ook gebruikt kon worden voor de ophoging van het land voor de nieuwe bebouwing. We horen dat de plannen voor de aanleg van het park al stammen uit 1939, maar dat men er tot op vandaag mee bezig is. Het rondje dat we gaan fietsen laat de plannen uit verschillende periode mooi zien.

De ‘harde’ Noordzijde
We stappen op de fiets en staan als eerste stil op de boulevard aan de noordzijde die volgens de ideeën van Cornelis van Eesteren en Jacoba Mulder is aangelegd in de rechte lijnen die horen bij het modernisme. Indertijd is goed gekeken naar andere steden en vooral Hamburg diende als voorbeeld. Daar was flaneren langs het water een dagelijkse bezigheid. Onlangs is deze ‘harde’ noordzijde met hoge kades die tegen de harde westenwind moeten beschermen prachtig gerestaureerd. Ook het wilgenlaantje, Van Eesterens’ favoriete plek werd onderhanden genomen, mede door de inzet van Fanny. Wat een levendige flaneerplek had moeten worden is door gebrek aan horeca en winkels nooit van de grond gekomen. Wie weet dat het Van Eesteren Paviljoen en het (toekomstige) restaurant op de kop daar verandering in kunnen brengen. Grootse gemeentelijke plannen voor een hotel en/of woningbouw hebben het gelukkig nooit gehaald en omdat de Noordzijde inmiddels op de gemeentelijke monumentenlijst staat, zal dat ook niet meer gebeuren.

‘zachte’ Oost en Zuidoevers
Het park waar we nu fietsen wordt goed gebruikt, voornamelijk om te barbecueën. We rijden door flink begroeide groene bossages en stoppen bij een groot grasveld omzoomd door huizen en bomengroepen. Het park loopt door in de woonwijk en de overgang is hier heel geleidelijk. We horen van onze gidsen dat er plannen zijn geweest vanuit de gemeente om het veld hier vol te planten met bomen maar dat is mede door protest van de omwonenden niet gebeurd. De zichtlijnen naar de overkant moesten worden bewaard maar zouden volgens onze gidsen nog best iets verder mogen worden aangescherpt.

Verder door naar de Zuidoever die als een ‘zachte’, geleidelijke overgang van de wal naar het water is aangelegd, maar waar nu een watertrap is gebouwd. Hier heerst wel de levendigheid die de Noordoever ontbeert. Er wordt gezwommen, geflaneerd en het terras van de horecagelegenheid zit vol. Van deze kant zien we in de verte de Noordoever waar het bastion in de vorm van een binnenvaartschip afstevent op de haven.

Door naar de Westoever
Een volgende stop geeft weer een andere aanblik die meer doet denken aan het Amsterdamse bos, dat als inspiratiebron diende voor dit deel dat werd aangelegd in de jaren ’60. Verschillende bomengroepen wisselen elkaar af en het ‘Ruige Riet’ aan de overzijde van de weg is niet ontworpen, maar als natuurgebied ontstaan en dankzij omwonenden zo gebleven. Hier zijn ook een heemtuin, natuureducatie-terrein en kinderboerderij terecht gekomen.

Het rondje Sloterplas is bijna ten einde maar als laatste doen we het strandbad aan, ontworpen door Merkelbach en Elling alleen rest daar nog maar een klein deel van: de watertrap en het labyrint. De rest is opgeslokt door het Sloterparkbad. Wel is het nieuwe stadsstrand, de Varkensbaai, erg in trek. Een deel van het zwembad, (in honingraadvorm naar ontwerp vantuinarchitect Mos) is, mede dankzij onze gids Pieter, bewaard gebleven en als vijver in gebruik.

We zijn een hoop wijzer geworden over het ontwerp en de geschiedenis van het Sloterpark. Mooi is te zien dat elk deel van het park zijn eigen identiteit heeft en dat het park tot op vandaag goed wordt gebruikt.

Tekst: Lidwien van Grieken


Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Facebook

Uitgelicht

Presentatie Coalitie-akkoord


van Eesteren Museum