Wandelen langs Bauhausgeschiedenis

De bezoeker krijgt in het paviljoen in een compacte opstelling een goed overzicht van het gedachtegoed van de Bauhaus beweging in Duitsland en de invloed die het had op de Nederlandse tijdgenoten. Architecten, kunstenaars en vormgevers. De Nederlandse tijdgenoten als Theo van Doesburg diende ook als inspiratie voor de Bauhausbeweging. Dit vormde de aanzet van de omslag van expressionisme naar modernisme.

Voor de docenten aan de Bauhausschool, was de Eerste Wereldoorlog net achter de rug in 1919. De oorlog had desastreuze gevolgen voor de diverse deelnemende landen en hun bewoners. Steden waren verwoest. Miljoenen doden op het slagveld en vele invaliden, weduwen en wezen waren het gevolg. De Bauhausbeweging streefde naar een betere wereld, die afstand nam van de oude waarden. De burger roerde zich op straat. Tussen 1917 en 19191 was in Duitsland, Oostenrijk en Nederland het algemeen kiesrecht ingevoerd. In Duitsland werd de monarchie vervangen door een republiek.

Modernisme
De ‘Zeitgeist’ was ook rijp voor een omslag, want de industriële revolutie maakte het mogelijk om veel producten op grote schaal te fabriceren, tegen een betaalbare prijs voor de gewone burger. De burger moest meubels en gebruiksvoorwerpen kunnen krijgen, die functioneel waren, zonder opsmuk. Onversierde, simpele vormen en gladde afwerking werden het credo van deze designvorm.

Cornelis van Eesteren kwam in contact met de Bauhausbeweging en paste deze elementen toe op zijn stedelijke ontwerp voor de Amsterdamse tuinsteden. Hij kon zich verenigen met het idee dat een betere woonomgeving en architectuur, ook tot betere mensen leidt. Betere woningen zonder architectonische franje, maar in een groene omgeving waar ruimte is voor lucht en licht, zouden mensen gelukkiger worden en wellicht ook meer solidair met elkaar.

De Aireywoningen
Hoe werden deze ideeën vertaalt naar  de tuinsteden van Cornelis van Eesteren. De rondleider neemt ons mee de wijk in. Hier treft de wandelaar geen grootse en meeslepende architectuur maar woningen voor de gewone arbeider aan. Juist deze woningen, de zogenaamde Aireywoningen liggen ook aan de basis van het Van Eesteren Museum. De voorgenomen sloop van deze flatwoningen leidde tot een strijd om hun behoud. Deze woningen werden na de Tweede Wereldoorlog gebouwd om de extreme woningnood te kunnen ledigen. De bedenker, een ingenieur had een systeem van woningen bedacht door het toepassen van prefab elementen, toen er in korte tijd duizenden soldaten in Engeland gehuisvest moesten worden, voordat ze ingescheept zouden worden naar Normandië om Europa te verlossen van het juk van de Nazis.

Tijdens de wandeling wijst de gids op de gerenoveerde Aireywoningen aan de Burgemeester de Vlugtlaan. Gelukkig heeft men deze beeldbepalende en unieke woonvorm kunnen behouden door ze te renoveren. De woningen zijn zonder versieringen gebouwd en in grijs uitgevoerd. Het toepassen van prefab betonnen elementen was een goede oplossing in een tijd van schaarste aan traditionele bouwmaterialen zoals steen en hout. Bij de renovatie heeft men wel een bijdrage geleverd aan de eisen van deze tijd, duurzaam bouwen, zodat de woningen met zonnepanelen op het dak, energie-neutraal zijn.

Ook de toepassing van strokenbouw in een open hof vorm, biedt de bewoners veel zicht op een groene gezamenlijke plek. We passeren een mooi voorbeeld met een prachtige boom in het midden. Ruimte voor recreatie en prettig wonen in een wereldstad, wat kun je nog meer wensen!

De Verfdoos
Op de weg terug naar het paviljoen passeren wij een tweetal markante gebouwen, de Kleine en de Grote verfdoos. Het is bijna of Piet Mondriaan en Theo van Doesburg samen met Cornelis van Eesteren de handen in één sloegen, om  functionele appartementengebouwen neer te zetten. Maar het ontwerp is van Albert Warners. Deze doorzonwoningen waren de eersten in hun soort en ook groter gemaakt dan de gangbare norm. Bouwen in beton werd de norm, maar hier was het revolutionair.

Nu de woningprijzen de pan uit vliegen, blijkt de behoefte aan betaalbare woningen voor de modale burger weer toe te nemen en daarmee blijken de waarden van het Bauhaus van 100 jaar geleden weer actueel.

Bezoek de Zeitgeist Bauhaus-tentoonstelling


Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Facebook

Uitgelicht

Vaartocht Van Eesteren Museum door Amsterdam Nieuw-West. Foto: Marjori Hong (www.gefladder.nl). Presentatie Coalitie-akkoord


van Eesteren Museum