Wat is er allemaal te zien in het nieuwe Van Eesteren Paviljoen?

Het kan je haast niet ontgaan zijn dat het Van Eesteren Museum is verhuisd naar het Van Eesteren Paviljoen aan de Sloterplas. In ons nieuwe onderkomen komt onze vaste tentoonstelling nog beter tot zijn recht, maar wat is er ook alweer allemaal te zien in het Van Eesteren Museum?

Welkom in het Van Eesteren Museum

In het Van Eesteren Museum maak je kennis met het cultuurhistorisch erfgoed van de stedenbouwkundige Cornelis van Eesteren. Het museum is het informatiepunt over de bijzondere ruimtelijke opzet van de naoorlogse tuinsteden van Amsterdam in Noord, Oost, Buitenveldert en vooral in de Westelijke Tuinsteden, het huidige Amsterdam Nieuw-West. Er is een Buitenmuseum, een Paviljoen en een jaren vijftig Museumwoning. Het museum organiseert veel verschillende wandelingen, fiets- en boottochten, tentoonstellingen, gesprekken en andere activiteiten.

Wie was die Cornelis van Eesteren? 

Het Van Eesteren Museum is vernoemd naar Cornelis van Eesteren (1897-1988). Hij was de stedenbouwkundige die in de jaren dertig de uitbreidingsplannen voor het naoorlogse Amsterdam tekende. Onder zijn leiding zag een baanbrekend Algemeen Uitbreidingsplan voor Amsterdam (AUP, 1935) het licht. Van Eesteren, toen midden dertig, was met zijn visionaire ideeën de juiste man voor deze opdracht. Hij was een veelzijdig architect en stedenbouwkundige met ervaring in binnen- en buitenland en hij kende vele architecten en kunstenaars van de Europese avant-garde.

Wederopbouwwijken

Het AUP leidde tot een verdubbeling van de omvang van de stad met de westelijke tuinsteden, Buitenveldert, Watergraafsmeer en delen van noord. Het plan werd na de Tweede Wereldoorlog in rap tempo gerealiseerd. Niet alleen in Amsterdam veranderde door deze wederopbouwwijken het aanzicht. Veel steden en dorpen in Nederland zijn door uitbreiding en vernieuwing ingrijpend veranderd; de tuinsteden uit het AUP zijn als het ware exemplarisch voor de wederopbouw van heel Nederland. Het motto van deze ‘moderne’ stedelijke vernieuwing was licht, lucht en ruimte. Behalve in de architectuur waren deze principes ook zichtbaar in de woningen. Daarbij veranderde door de naoorlogse groei ook het dagelijks leven op allerlei fronten.

Wat is er zoal te zien in ons paviljoen?

De expositie in het museum vertelt in vijf thema’s het verhaal van Cornelis van Eesteren, zijn stadsontwerp, de realisatie en de vernieuwing van de tuinsteden, in het bijzonder die aan de westkant van Amsterdam.  Uiteraard hebben we ons best gedaan interessante beelden en voorwerpen op te nemen in onze nieuwe vaste opstelling over Cornelis van Eesteren, bedenker van de moderne stad. Neef Huib van Eesteren ruimde zijn zolder op en vond een verzameling erepenningen. De mooiste, zoals de eerste prijs voor de Prix-de-Rome, kun je nu bij ons komen bewonderen. Maar ook Van Eesterens werktas of rekenlineaal zijn er te zien.

De zoektocht van Van Eesteren naar zijn bestemming – stedenbouwkundig hoofdontwerper van de stad Amsterdam – wordt met foto’s en tekeningen toegelicht. Waar volgde hij zijn opleiding, waarheen ging hij op reis en wie ontmoette hij allemaal? Eenmaal geland bij de afdeling Stadsontwikkeling der Dienst Publieke Werken begon het grote avontuur. Hoe ging hij te werk bij het ontwerpen van het Algemeen Uitbreidingsplan, welke principes lagen eraan ten grondslag en met wie werkte hij samen? Dat kom je allemaal te weten in het Van Eesteren Museum.

Van Eesteren, de moderne stad en het moderne interieur

Van Eesteren had specifieke opvattingen over de moderne stad, die was functioneel, rationeel geordend, voor de mensen en bovenal hygiënisch. Licht, lucht en ruimte was het devies, ook in het interieur. Dat interieur hebben we in het paviljoen ook een plek gegeven, en er is van alles te leren over Goed Wonen. De vertaalslag van het modernisme in de woningen die werden gerealiseerd. In de Westelijke Tuinsteden waren het er wel 40.000, de nieuwe projecten kregen uiterst modern ingerichte modelwoningen. Daar kwamen de mensen massaal op af, ze wilden natuurlijk weten hoe de indeling van hun mogelijk toekomstige woning werd. En zetten die later vol met veel zwaardere en minder moderne meubels….

De Westelijke Tuinsteden, nooit voltooid…

In de jaren negentig was die massale woningvoorraad flink verouderd. Dat werd grootscheeps aangepakt met sloop en verrassende nieuwbouw. De oorspronkelijke stedenbouwkundige principes van het Algemeen Uitbreidingsplan werden dikwijls verlaten, er werd minder gelet op de al bestaande kwaliteiten van de Westside. Door de crisis is dat wat gewijzigd, er was de laatste tijd veel aandacht voor het erfgoed. Er zijn monumenten en beschermde stadsgezichten bijgekomen, tegelijk met de opening van ons paviljoen heeft ook de Noordoever een beschermde status gekregen.

Hoe verhoudt de komende vernieuwing van Nieuw-West zich tot het gebouwde erfgoed, daarover vertellen we ook graag. Met maquettes, film en veel persoonlijke voorwerpen.


Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Facebook
Van Eesteren Paviljoen, Foto: Luuk Kramer Van Eesteren Paviljoen, Foto: Luuk Kramer Van Eesteren Paviljoen, Foto: Luuk Kramer Van Eesteren Paviljoen, Foto: Luuk Kramer

Uitgelicht

Winnaar Yücel


van Eesteren Museum