« Alle activiteiten

  • This event has passed.

Van Eesterengesprek #37: Het Rijtjeshuis, het beste product van de Nederlandse woningmarkt?

12 November, 2014 | 20:00 - 21:30

| €5

Noud de Vreeze, bestuursvoorzitter van het Van Eesteren Museum en gepromoveerd op een onderzoek naar de kwalitatieve grondslagen van de sociale woningbouw, spreekt tijdens het Van Eesterengesprek #37 en stelt de vraag: is het rijtjeshuis het beste product van de Nederlandse woningmarkt?

De lange weg van Amsterdam naar Peking
Geen land in de wereld met zoveel rijtjeshuizen als Nederland. Het moeten er 3,5 miljoen zijn, ongeveer de helft van alle woningen in Nederland. Woningen met een buurman links en rechts, waarmee een woningscheidende wand wordt gedeeld, een tuintje voor en achter, in twee of drie lagen, met of zonder kap, een woningbreedte tussen 4.50 m en 6.60 m, en de plattegrond als variant van de doorzonwoning uit de jaren vijftig. Absurd om te bedenken dat deze cijfers één straat opleveren, van Amsterdam naar Peking, met aan beide zijden alle Nederlandse rijtjeshuizen op een rij. Zoveel zijn het er dus: één straat van meer dan 9.000 km!

Traditie
Nederland kent een heel lange traditie van rijtjeshuizen: van de kleine series in één rij geschakelde identieke woningen in de zeventiende en de achttiende eeuw en de charitatieve hofjes uit die periode, naar de eerste wat grotere series identieke aan elkaar geschakelde woningen van de eerste bouwverenigingen van de negentiende eeuw. Daarna kwam de massawoningbouw van de twintigste eeuw op gang met het rijtjeshuis als meest voorkomend model voor plattegronden en bouwblokken. In Nederland is veel onderzoek gedaan naar het rijtjeshuis. Zo werden plattegronden in de jaren vijftig uitvoerig bestudeerd door wat destijds het Bouwcentrum heette. De Rijksoverheid stimuleerde destijds zuinigheid door integrale herhaling te belonen met een zogenaamde ‘keuzeplan-subsidie’. Dat waren nog eens tijden: een beloning voor de herhaling van een goed bouwplan! Er ontstond een stimulans om te innoveren op basis van eerder verworven inzichten. Het rijtjeshuis werd uitgangspunt voor massaproductie volgens de principes van prefabricage en standaardisatie.

Overal kunnen we zien dat nog steeds zo gewerkt wordt: er worden nog steeds heel veel rijtjeshuizen gebouwd, met smaakvol verschillende gevels in de stijl van de jaren dertig, strak modern of nog anders, maar met gestandaardiseerde plattegronden volgens een beperkt aantal varianten, in een strak gestroomlijnde productiediscipline, maar liefst op een lange rechte rij langs de rooilijnen van het bouwplan. Het is allemaal uitgekiend en efficiënt gemaakt. Het aantal manuren per te bouwen woning is teruggebracht, zoals een wedstrijdschaatser op seconden let.

‘In-between-product’
Waarom is dit product zo succesvol? Omdat het een ‘in-between-product’ is: het ideale huis ná de portieketagewoning of een galerijflat en vóór de grote stap naar wat voor veel mensen nog steeds de ‘echte’ woning is, een villa met een romantische kap en een garage in een parkachtige buurt. Het is een risicoloos product, waarover de betrokkenen niet lang hoeven na te denken. Maar ook omdat het rijtjeshuis in het systeem van woningproductie via institutionele opdrachtgevers en projectontwikkelaars een wonder van efficiency is geworden: je kunt er goedkoop buurtjes mee ontwerpen, het levert per woning veel inhoud op met weinig kostbaar geveloppervlak, de infrastructuur voor wegen, riolering, water en elektra is minimaal bij een maximaal aantal woningen, en massaproductie kan in compacte en rechtlijnige bouwstraten plaatsvinden. Kortom, wat wil een mens nog meer? Misschien toch die ‘twee onder een kap woning’ of dat vrijstaande villaatje in een parkachtige omgeving met een eigen karakteristieke plattegrond?

Over de spreker
Noud de Vreeze (1948) studeerde bouwkunde in Delft. Hij werkte voor diverse organisaties in de sociale woningbouw en de lokale stadsontwikkeling, zoals de ARS in Amsterdam, kwaliteitsteams in Amersfoort en Utrecht, en welstandsadviescommissies in Noord-Holland. In de jaren tachtig was hij redacteur van het tijdschrift Archis en bestuurslid van Europan. Hij gaf colleges aan de Academie van Bouwkunst in Rotterdam, Amsterdam en Tilburg en aan het PDI van de Universiteit van Amsterdam. In 1993 promoveerde hij op een onderzoek naar de kwalitatieve grondslagen van de sociale woningbouw. Van 2008 tot 2012 was hij stadsarchitect in Amersfoort. Daarover schreef hij het boek ‘Lange lijnen in de stadsontwikkeling, Amersfoort 1945-2010’, waarin de invloeden van landelijk beleid op lokale politieke besluitvorming worden geanalyseerd.

Datum: woensdag 12 november
Tijd: 20.00-21.30 uur, inloop vanaf 19.30 uur
Locatie: Burgemeester de Vlugtlaan 125
Kosten: € 5,00,- verkrijgbaar via onderstaande link of aan de zaal (alleen pin)

Koop tickets

Fietstocht Rijtjeshuizen in Nieuw-West
Aansluitend is er op zaterdag 22 november (niet op 15 november) van 14.00 tot 16.00 uur een fietsexcursie onder leiding van Noud de Vreeze en Erik Swierstra, langs Rijtjeshuizen in de Westelijke Tuinsteden. Vertrek vanaf het Van Eesteren Museum.


Rotterdam, Lindtstraat 12060-40. Foto: © Luuk Kramer.Bejaardenwoningen in rijtjes in Slotermeer. Foto: Noud de Vreeze.Atelierwoningen Van Karnebeekstraat in Geuzenveld. Foto: BMA.Louis Couperusstraat in Slotermeer. Foto: Noud de VreezeBetondorp in Amsterdam-Oost. Foto: Noud de Vreeze.

Details

Date:
12 November, 2014
Time:
20:00 - 21:30
Cost:
€5
Event Category:

Organiser

Van Eesteren Museum
Phone:
020-4471857
Website:
http://www.vaneesterenmuseum.nl/

Venue

Van Eesteren Museum
Burgemeester De Vlugtlaan 125
Amsterdam-Slotermeer,1063 BJ
+ Google Map
Phone:
020-4471857
Website:
vaneesterenmuseum.nl
van Eesteren Museum