Object van de Maand: AaBe-dekens

November 2022 – Nu de nachten kouder worden mag het winterdekbed weer uit de kast. Maar wist je dat het dekbed nog maar sinds kort gangbaar is? Tot in de jaren 70 van de vorige eeuw sliepen veel mensen in Nederland ‘s nachts onder een laken en een wollen deken. Het liefst een deken van de Nederlandse weverij AaBe uit Tilburg. Met de toenemende populariteit van het dekbed is de deken op bed in de vergetelheid geraakt, en dat terwijl een wollen deken zoveel te bieden heeft. Benieuwd hoe dit zit? Lees dan verder in deze editie van het Object van de Maand.

Dekens van Nederlandse bodem
Warme, wollen dekens in bijna iedere denkbare kleur. Effen, of met een patroontje. Op het kinderbed, maar ook op dat van volwassenen. En met het kenmerkende label met de rendieren erop genaaid. De wollen dekens van AaBe hebben een plek in het collectieve geheugen van hen die de jaren 50 en 60 bewust hebben meegemaakt. AaBe-dekens werden gemaakt in textielstad Tilburg en AaBe was de enige Nederlandse producent die deze wollen dekens maakte.

Het prille begin
De AaBefabriek werd in 1929 opgericht door Adolf van den Bergh, formeel genaamd: AaBe wollenstoffen- en wollendekenfabrieken N.V.. Van den Bergh was opgegroeid in een familie die in de textielindustrie werkte en voor zijn eigen firma koos hij zijn initialen als handelsnaam. Na zijn studie aan de hogere textielschool in Enschede werkte Van den Bergh eerst enkele jaren in het textielbedrijf van zijn vader. In 1929 begon hij voor zichzelf en bouwde hij zijn spinnerij en weverij In Tilburg. De AaBefabriek wordt geen donkere, bedompte fabriek zoals in die tijd gebruikelijk was, maar een moderne, lichte en ruime fabriek. In het grote langgerekte gebouw met glazen sheddaken, valt veel licht naar binnen. Ruim een jaar na de opening werkten er al zo’n 100 mensen. En ondanks de crisisjaren van de jaren 30 ging het voorspoedig met AaBe. Ook de Tweede Wereldoorlog kwam de fabriek goed door.

Wederopbouw met wol
Na de oorlog breidt het succesvolle bedrijf sterk uit. Het heeft veel werknemers nodig om dekens te leveren aan het grote klantenbestand van particulieren, ziekenhuizen, hotels, scheepvaartbedrijven en luchtvaartmaatschappijen. Daarnaast maakte AaBe wollen kleding- en uniformstoffen en interieurtextiel. De ruim 1.500 medewerkers, intern opgeleid tot textielarbeiders, vormden een hechte gemeenschap, wat door AaBe actief werd aangemoedigd. Zo staat op de fabrieksklok bijvoorbeeld: ‘Samenwerking schept vreugde en brengt een product tot stand waar u trots op kunt zijn.’ De filosofie van AaBe, met de nadruk op het maken van kwalitatieve producten, gemeenschapszin en moderniteit, sluit naadloos aan bij het gedachtegoed van de wederopbouw en de jaren 50 en AaBe-dekens waren dan ook in vele huishouden te vinden.

Van deken naar dekbed (en terug)
Vanaf de jaren 70 neemt de populariteit van AaBe echter af als gevolg van de intrede van het dekbed, een (voor die tijd) luxe alternatief voor de deken. Dekbedden zijn volumineus, maar toch licht en warm. En, belangrijk voordeel: ze prikken niet. De wollen deken legt het af en verdwijnt in de hondenmand, naar de schuur, of de achterbak van de auto. Dat heeft z’n beslag op de fabriek die, na moeilijke jaren en verschillende doorstarts, in de jaren 90 opnieuw failliet gaat.

Tegenwoordig bestaat de merknaam AaBe echter nog steeds en lijken de AaBe-dekens zelfs te zijn herontdekt. Gewoon zo, als deken of kleed op de bank, maar ook in een tweede leven als kledingstuk. Er zijn modelabels die de wollen dekens opkopen en er kledingstukken van maken, zoals Wintervacht en Hullekes. Het materiaal wol wint weer aan populariteit, omdat het warm is, goed isoleert en een natuurlijk materiaal is dat biologisch afbreekbaar is. Eigenschappen die naadloos aansluiten bij het huidige gedachtegoed van meer lokaal en duurzaam produceren en hergebruiken waar mogelijk. En zo krijgen de producten van AaBe weer een nieuw leven en bewijzen ze hun blijvende kwaliteit.

Bezoek de museumwoning
Benieuwd geworden naar de wollen dekens van AaBe? Bezoek dan onze museumwoning, met deze en andere jaren 50 (design)klassiekers. De Van Eesteren Museumwoning is te bezoeken op donderdag t/m zondag. Klik hier voor meer informatie en tickets.

Andere Objecten van de Maand
Bekijk hier alle andere Objecten van de Maand.

 

Auteur: Lisa Hardon, coördinator museumwoning


Uitgelicht