Object van de Maand: Salontafel 535 Gispen (de Mug)

Juli 2021 – Met de salontafel 535 bracht Gispen in 1953 een meubelstuk op de markt dat dankzij de minimalistische vorm en praktische aard tijdloos én geliefd is geworden. Het slimme ontwerp op hoge, slanke pootjes leverde de tafel bovendien een passende bijnaam op: de Mug. Het verhaal achter de designklassieker 535 van Gispen, ofwel de Mug, lees je in deze editie van het Object van de Maand. Deze zomer staat de tafel bovendien extra in de spotlight, als onderdeel van de tentoonstelling Gispen – WHAT’s in a NAME, van 8 juli t/m 19 september te zien in het Van Eesteren Paviljoen.

De vroege jaren: Gispenverlichting
Het bedrijf Gispen werd in 1916 opgericht door Willem Hendrik Gispen. Hij startte zijn carrière aanvankelijk met het produceren van vernieuwende verlichtingsarmaturen. De glazen lampenkappen met metalen pendels waren in de jaren 20 een doorslaand succes. Vanaf 1929 breidde hij de collectie uit met meubelontwerpen, maar helaas ging de firma in de crisisjaren van de jaren 30 failliet. Het bedrijf kreeg na de Tweede Wereldoorlog een doorstart, maar Willem Hendrik Gispen maakte hier zelf geen onderdeel meer van uit. Toch wist het doorgestarte bedrijf Gispen zich ook zonder de oprichter opnieuw te vestigen als producent van kwaliteitsmeubelen.

Gispen is Goed Wonen
Het oorspronkelijke gedachtegoed waarmee de firma Gispen in de jaren 20 was opgericht, namelijk het op de markt brengen van lichte en luchtige meubelen, sloot in de wederopbouwperiode naadloos aan bij het gedachtegoed van Stichting Goed Wonen. Gispen werd dan ook al snel door de stichting bestempeld als ‘goed’. Vanaf de jaren 50 werd een nieuwe, jonge ontwerper in dienst genomen voor de afdeling meubelontwerp. Dankzij diens frisse blik en voorliefde voor het gebruik van industriële materialen bracht het bedrijf Gispen in de jaren 50 en 60 verschillende meubelstukken op de markt, zoals de salontafel 535, die al snel iconisch werden.

Solide, praktisch en goedkoop
Die nieuwe ontwerper bij Gispen was ontwerper Wim Rietveld, de zoon van een van Nederlands bekendste architecten: Gerrit Rietveld. Wim Rietveld ging na zijn afstuderen aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten Den Haag aan de slag bij Gispen. Hij was goed in het combineren van functionaliteit en esthetiek en het vereenvoudigen van productietechnieken. Zijn motto was: goed van vorm, solide, praktisch en goedkoop. Vanuit die principes ontwierp hij in 1953 de salontafel 535.

De Mug
Hoewel de salontafel er op het oog simpel uitziet, is het een ontwerp met een duidelijke functie en visie voor de moderne tijd van de jaren 50. Wim Rietveld kende het ontwerp geen naam maar slechts een productnummer toe, het productnummer uit de collectiecatalogus, zoals ook bij alle andere meubelen van Gispen gebruikelijk was. Maar de populaire salontafel 535 kreeg in de volksmond als snel een toepasselijke bijnaam gebaseerd op haar efficiëntie en vorm, namelijk: de Mug.

Glas en staal
Met deze salontafel liet Wim Rietveld al aan het begin van de jaren 50 zien dat materialen als glas en metaal uitermate geschikt zijn voor het interieur. Zo gebruikte hij voor de poten van de salontafel het materiaal massief rondstaal, een soort metalen staven. Dit materiaal is solide en daardoor onder verhitting makkelijk te buigen. De techniek om dit te doen was eenvoudig en goedkoop. Deze materiaalkeuze bood ruimte aan nieuwe mogelijkheden voor de vorm én de productie. Het ontwerp van een stalen frame met drie hoge poten die aan de bovenkant zijn gebogen, maakt de tafel licht en luchtig: je kijkt er aan alle kanten onderdoor en doorheen. Het glazen tafelblad versterkt dit effect waardoor de tafel haast lijkt op te gaan in de ruimte. Onder het glazen tafelblad doet een kleine simpele metalen plaat met opstaande rand dienst als opbergruimte voor tijdschriften, maar deze kan ook worden gebruikt als dienblad. De Mug was een van Wim Rietvelds eerste ontwerpen voor het bedrijf Gispen. In dit ene meubelstuk bracht hij de verschillende facetten van Gispens visie op meubelstukken en wat ze in het interieur kunnen betekenen perfect samen.

Bezoek de museumwoning
Benieuwd hoe de salontafel de Mug eruitziet in een echte jaren 50 setting? Kom deze en vele andere designklassiekers dan bekijken in de Van Eesteren Museumwoning. De woning is te bezoeken op donderdag t/m zondag. Klik hier voor meer informatie en tickets voor de museumwoning.De tentoonstelling Gispen – WHAT’s in a NAME is van 8 juli t/m 19 september te bezoeken in het Van Eesteren Paviljoen. Klik hier voor meer informatie en tickets voor deze tentoonstelling.

WHAT’s in a NAME
Het Van Eesteren Museum heeft twee exemplaren van deze salontafel in de collectie: de ene is te zien in de Van Eesteren Museumwoning, de andere in het Van Eesteren Paviljoen waar zij van 8 juli t/m 19 september 2021 een van de centrale stukken is in de nieuwe tentoonstelling Gispen – WHAT’s in a NAME. Deze tentoonstelling vertelt over de bijnamen van ontwerpen van Gispens hand. Zijn ontwerpen kregen alle een nummer in plaats van een naam. Toch kregen verschillende ervan een bijnaam, zoals de Mug. In de tentoonstelling Gispen – WHAT’s in a NAME is de ontwikkeling van die naamgeving van 1916 tot heden te zien aan de hand van Gispenmeubelen en -lampen met bekende bijnamen. De tentoonstelling toont originele collectiestukken afkomstig uit het depot van Stichting Gispen Collectie, het depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en met de Mug dus ook uit de eigen collectie van het Van Eesteren Museum.

Bezoek de museumwoning

Benieuwd hoe de salontafel de Mug eruitziet in een echte jaren 50 setting? Kom deze en vele andere designklassiekers dan bekijken in de Van Eesteren Museumwoning. De woning is te bezoeken op donderdag t/m zondag. Klik hier voor meer informatie en tickets voor de museumwoning.

De tentoonstelling Gispen – WHAT’s in a NAME is van 8 juli t/m 19 september te bezoeken in het Van Eesteren Paviljoen. Klik hier voor meer informatie en tickets voor deze tentoonstelling.

Andere Objecten van de Maand
Bekijk hier alle andere Objecten van de Maand[].

Auteur: Lisa Hardon, coördinator Van Eesteren Museumwoning en auteur van Zakka Stories.


Gispen GISO lampen

Uitgelicht

Tentoonstelling We built this city on Rock and Roll - Foto Luuk KramerVerkoop Tussen Kunst & Vintage. Vrijwilliger Jennifer toont telefoon. Foto: Anna Ietswaart.


van Eesteren Museum